Hljóšbók

Žetta er mjög gott framtak og ég geri nś bara rįš fyrir aš lesturinn verši ašgengilegur sem hljóbók į netinu eftir lesturinn.  Žaš eru margir sem gętu nżtt sér žaš en fįir sem geta setiš og hlustaš samfelt ķ 3-5 sólarhringa Wink
mbl.is Rannsóknarskżrslan lesin upp ķ Borgarleikhśsinu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Óborganlegt

Hér er eitt af žessum óborganlegu vištölum sem bošiš var uppį ķ gróšęrinu – óborganlegt ķ żmsum skilningi:

 


http://www.youtube.com/watch?v=AoD8umlAOFs


En höfum viš lęrt eitthvaš?  Geta sambęrilegir hlutir gerst aftur?


Mér žykja teikn į lofti um aš žeir geti einmitt gerst fyrr en okkur grunar.


Žį į ég viš aš jafn vanhęfir og Sjįlfstęšismenn voru til aš standa aš einkavęšingu rķkisfyrirtękja, vegna einstrengingshįttar og gagnrżnissnaušrar oftrśar į žį stefnu, žį viršist mér Samfylkingin nįkvęmlega jafn vanhęf til žess aš semja um inngöngu viš Evrópusambandiš af sömu įstęšum.

 

Žegar keyra į stór deilumįl meš hraši gegnum Alžingi, įn žess aš fyrir žvķ séu jafnvel annaš en huglęgar įstęšur og óśtskżrš óžolinmęši, žį er full įstęša til gjalda varhug viš žvķ.


ESB er eitt slķkt mįl af mörgum ķ sögunni.  Icesave annaš.


Į mešan Ķsland brennur

Į mešan Ķsland brennur hyggst Samfylkingin einhenda sér ķ aš byggja Evrópudraum sinn utanum rśstirnar – enda hafa teikningarnar stašiš lengi klįrar į teikniboršinu hjį žeim.


Spurning meš aš nota sömu nįlgun į Hótel Valhöll: byggja bara yfir rśstirnar įšur en glęšurnar eru slokknašar.


Nei, sama hversu teikningarnar eru fallegar og vęntingarnar til endanlegrar nišurstöšu eru góšar žį veršur śtkoman ekki góš nema byrjaš sé į žvķ aš slökkva og vinna grunnvinnuna.
Kostnašur viš ašildarvišręšur aš ESB er žaš fyrsta sem į aš skera nišur eins og įstandiš er og žaš sķšasta til aš bęta viš nś um stundir.


Viš žurfum aš slökkva elda og sópa burt spillingunni.  ESB hjįlpar ekkert ķ žeim efnum heldur dreifir žaš kröftum okkar og sóar takmörkušum peningum. 


Žetta er alveg burtséš frį žvķ hvort Ķsland eigi heima ķ ESB ķ framtķšinni eša ekki.


Er allt bśiš og engin von fyrir Ķsland?

Ég hafši nś ekki įttaš mig į žessu fyrr, en textinn viš ķslenska framlagiš ķ Eurovision er kannski svolķtiš višeigandi žetta įriš.  Tengist hann efnahagshruninu?  Er jafnvel veriš aš bišla til Evrópusambandsins?  Mun sendinefndin leggjast į hnén og syngja ķ žessum stķl žegar žar aš kemur... Vonum aš Eurovision verši lįtiš duga, žetta er allavega vel gert.

 

You say you really know me
You're not afraid to show me
What is in your eyes
So tell me 'bout the rumours
Are they only rumours?
Are they only lies?

Falling out of a perfect dream
Coming out of the blue

Is it true? (Is it true?)
Is it over?
Did I throw it away?
Was it you? (Was it you?)
Did you tell me
You would never leave me this way?

If you really knew me
You couldn't do this to me
You would be my friend
If one of us is lying
There's no use in trying
No need to pretend

Falling out of a perfect dream
Coming out of the blue

Is it true? (Is it true?)
Is it over?
Did I throw it away?
Was it you? (Was it you?)
Did you tell me
You would never leave me this way?

Is it true? (Is it true?)
Is it over?
Did I throw it away?
Was it you? (Was it you?)
Did you tell me
You would never leave me this way?

(Is it real?)
(Did I dream it?)
Will I wake from this pain?
Is it true? (Is it true?)
Is it over?
Baby, did I throw it away?
Ooh... is it true?
 

 


"If you give people power without oversight, it is a prescription for abuse"

Mjög įhugaveršur fyrirlestur um žaš hvernig vald spillir og mikiš vald gjörspillir.  Fjallar einnig um hvernig slęmir hlutir gerast vegna "ég vinn bara hérna" višhorfsins, ž.e.a.s. žegar fólk firrir sig įbyrgš og stendur ekki į eigin sišferšisgildum.

 

Myndbandiš er fengiš af slóšinni http://www.ted.com/talks/view/id/272 .


Žingsalur žjóšarinnar

Ég hef nżveriš opnaš sķšu žar sem ég kynni hugmyndir um hvernig gera mį almenningi kleift aš taka virkan žįtt ķ stjórnun landsins meš hagnżtingu internetsins.  Sś hugmynd į vel viš ķ tengslum viš stjórnlagažing, en ég hef žó ķ huga einfaldari śtfęrslu fyrir žaš tiltekna mįl - śtfęrslu sem fljótlegt vęri aš forrita og koma ķ gagniš.  Grunn aš žvķ kerfi sem ég kynni į sķšunni mętti byggja fyrir stjórnlagažingiš og nota svo įfram fyrir Alžingi, sveitastjórnir og mest alla opinbera starfsemi.  Starf stjórnlagažingsins sjįlfs gęti einnig žurft aš taka miš af žeirri hugsun, og žeirri raunhęfu tillögu aš śtfęrslu, sem žar er lżst.  Ég mun setja meira um žaš mįl inn į sķšuna į nęstunni.

Slóšin er http://www.hugveitan.is


mbl.is Lżšręšisskólinn sem žjóšin nam aldrei viš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Öfugsnśinn heimur

Žaš er svolķtiš merkilegt aš bitastęšustu višmęlendurnir og fréttirnar skuli helst birtast ķ grķnžįttum.  Hér er dęmi um višmęlenda, Naomi Klein, sem ętti aš vera um allt ķ heišviršum fjölmišlum en nęr helst ķ gegn į grasrótarstöšvum eins og Democracy Now! eša grķnžįttum eins og žessum hér:

Bókin sem hśn sendi frį sér sķšast, The Shock Doctrine, er sérstaklega įhugaverš fyrir Ķslendinga nś žegar viš liggjum flöt fyrir fótunum į hverjum žeim sem vilja troša į okkur.  Žar koma fremst ķ flokki Bretar, Alžjóšagjaldeyrissjóšnum og žęr klķkur sem honum tengjast.  Ég trśi žvķ žó ekki fyrr en ég tek į žvķ, aš viš lįtum troša į okkur.


Hvaš var Vilhjįlmur aš vilja?

Vilhjįlmur Egilsson, framkvęmdastjóri Samtaka Atvinnulķfsins og einn ašal talsmašur žess aš Ķsland leiti til Alžjóšagjaldeyrissjóšsins (IMF), mętti Ögmundi Jónassyni ķ Kastljósinuķ gęrkvöldi og tala fyrir žessari skošun sinni.  Mašur hallast aš žvķ aš hann, sem fyrrum stjórnarmašur IMF, hljóti aš vita betur en margir ašrir og ég var žvķ spenntur aš heyra hvaš hann hefši bitastętt fram aš fęra.

Hér fer svo til oršrétt partur śr vištalinu: (ég nenni ekki aš eltast viš žegar žau tala hvert ofan ķ annaš.)

Vilhjįlmur: "Bara til žess aš tala um Argentķnu, žróunarlöndin og öll žessi lönd.  Sko, Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn hefur ekki skapaš eina einustu krķsu ķ einu einasta landi.  Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn hefur hins vegar komiš inn og reynt aš ašstoša žjóšir og koma žjóšunum śt śr žvķ įstandi sem aš žęr voru komnar ķ."

Jóhanna Vilhjįlms: "Žaš eru nś deildar meiningar um žaš"

Vilhjįlmur: "Nei. Nei, nei, nei, nei,. Žaš eru engar deildar meiningar um žaš.

Jóhanna: "Hvernig geturšu haldiš žvķ fram?"

Vilhjįlmur: "Af žvķ, žaš eru engar deildar meiningar um žaš aš Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn hefur ekki bśiš til eina einustu krķsu ķ einu einasta landi."

Ögmundur: "Žetta er alrangt Vilhjįlmur."

Vilhjįlmur: "Nei, Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn hefur ekki bešiš eitt einasta land um žaš aš fį aš koma inn."

Žvķlķk ósvķfni.  Hvaš er mašurinn aš vilja meš svona tali?  Hann hengir sig ķ žaš tęknilega atriši aš IMF komi ekki aš mįlum fyrr en aš ķ einhvers konar óefni sé komiš. Hans skilningur er sį aš ef komin er upp krķsa žį sé ekki lengur hęgt aš skapa krķsu.  Leiti mašur til lęknis meš kvef, fįi viš žvķ ólyfjan og endi meš hjartastopp af henni, žį er ķ skilningi Vilhjįlms ekki hęgt aš halda žvķ fram aš lęknirinn hafi veriš valdur aš veikindum manns.  Mašur var jś veikur fyrir - meš kvef.

Žetta styrkir samt kannski enn frekar žaš sem ég sagši ķ sķšustu fęrslu, um einstrengingshįttinn ķ stefnu IMF.  Žarna kemur gamall stjórnarmašur IMF og lętur ķ žaš skķna aš störf IMF séu svo aš segja óumdeilanleg - ekki ašeins óumdeild heldur einmitt óumdeilanleg.  Tregšan hjį IMF hefur veriš gķfurleg viš žaš aš horfast ķ augu viš įrangursleysi og slęmar afleišingar gjörša sinna, en gagnrżnisraddirnar hefur ekki skort.  Haldin hafa veriš fjöldamótmęli gegn žeim og žeirra skilyršum vķšsvegar um žrišja heiminn įn žess aš hįtt fari um ķ vestręnum fjölmišlum.  Mżgrśtur af greinum og bókum hefur einnig veriš skrifašur.  Getur žaš veriš aš ekkert af žessu nįi inn į borš stjórnar IMF? Žį er sjóndeildarhringurinn žröngur.

Žaš stendur įfram aš ef viš veršum aš leita til IMF žį vonast ég bara til žess aš skilyršin verši léttvęg eša engin.  Žó aš ekkert ķ sögu stofnunarinnar sķšustu įrin bendi sérstaklega til žess, žį er stašan hér ólķk öšrum sem leitaš hafa til sjóšsins auk žess sem aš alvarlega kreppir um allan heim aš žeirri hugmyndafręši sem sjóšurinn byggir į.  Žrįtt fyrir hęttu į žvermóšskufullrum tilraunum innan sjóšsins viš aš halda ķ gömlu stefnuna mį segja aš eitt af žvķ sem gęti hjįlpaš til sé žaš aš erfitt yrši fyrir sjóšinn aš verja ašgeršir sķnar ķ öšrum löndum ef ašgeršir žeirra ķ žvķ landi sem efst var į lķfsgęšalista Sameinušu Žjóšanna (HDI - menntun, lķfslķkur og landsframleišsla per mann) ķ fyrra falli alvarlega og ekki nį sér į strik aftur žrįtt fyrir aškomu žeirra, og eftir aš hafa sjįlfviljugt tekiš upp mörg af helstu lęknisrįšum sjóšsins įratuginn į undan.  Žį fęri aš vera erfitt aš neita žeirri kröfu aš skuldum verši aflétt af žróunarrķkjunum skilyršislaust sökum žess hvernig stofnaš var til žeirra og hvernig žeim er višhaldiš.


Glapręši

Skilmįlar IMF hafa einungis breyst aš forminu til undanfariš.  Ķ staš žess aš įšur var yfirlżst "one size fits all" stefna žį er hśn nśna bara falin.  Fyrsta breytingin sem varš eftir aš menn uršu aš višurkenna aš žetta virkaši ekki var ķ meginatrišum sś aš bętt var skilyršum um lżšręšisvęšingu ofanį efnahagspakkann sem fyrir var.  Žegar žaš dugši ekki til aš halda andlitinu varšandi "one size fits all" stefnuna varš breytingin sś aš stjórnvöld ķ hverju landi sem leita til bankans gera nś įętlun um hvernig žau skuli nį sér śt śr vandanum. Žau skila inn svoköllušu PRSP (Poverty Reduction Strategy Papers).  Žetta hljómar vel en reyndin er sś aš žessa įętlun žarf IMF aš samžykkja og hugmyndafręšin innan IMF hefur lķtiš eša ekkert breyst.  Hugmyndafręšin er, eins og hśn hefur alltaf veriš, algerlega undir stjórn Bandarķkjanna.  Žar kemur reyndar meira til en hiš augljósa misręmi ķ atkvęšum en Bandarķkin hafa žar langmest atkvęšavęgi eša tęp 17% mešan flest rķki eru meš langt innan viš 1% (enda rķkin hįtt ķ 200).  Bretar, Japanir, Žjóšverjar, Frakkar og fleiri vel stęšar žjóšir eru žó meš um og yfir 5% svo enn veršur minna til skiptana fyrir hina.  Atkvęšavęgi fer sem sagt eftir efnahag.  Löndin sem helst žurfa ašstoš rįša žvķ yfirleitt litlu sem engu um starfsemi og stefnu sjóšsins.  Atkvęšavęgi Ķslands er 0.06%. (http://www.imf.org/external/np/sec/memdir/members.htm)

Reyndin er sś aš enn er viš lżši sś stefna hjį sjóšnum sem leikiš hefur mörg žróunarlöndin grįtt og veriš hefur aš falla um sjįlfa sig um allan heim undanfariš: Frjįlshyggjan.  Uppskriftin er sś aš einkavęša, taka upp flotgengi og almennt sjįlfstęši sešlabanka, draga śr rķkisśtgjöldum svo sem ķ mennta- og heilbrigšismįlum og fleira žeim žessum dśr.  Viš erum svo sem bśin aš gera margt af žessu ótilneydd og žannig lukkast žaš örugglega betur ef į aš gera žaš į annaš borš.  Ég mundi fyrir mitt leyti žó vilja leita annarra og nżrra leiša.  Viš žurfum rįšrśm til aš vinna śr mistökunum sem gerš hafa veriš hingaš til įšur en viš fetum sömu leiš tilneydd af IMF. Viš žurfum svigrśm fyrir tilraunir meš ašra og nżja hluti.

Ég get svo sem ekkert um žaš fullyrt aš Ķsland geti ekki fengiš einhverja sérmešferš žarna sem hluti af vesturlöndum.  Mig minnir aš Bandarķkin hafi jafnvel fengiš eitthvaš sérśrręši žarna fyrir skömmu - og skyldi engan undra mišaš viš vęgi žeirra og vinažjóša innan sjóšsins.  Ég er hins vegar ekki trśašur į aš Ķsland fengi slķka mešferš, komandi til sjóšsins ķ svipaš vonlausri stöšu og Glitnir til sešlabankans ž.e.a.s įn śtgönguleišar, og einnig ķ ljósi afstöšu Bandarķkjamanna og Breta til kreppunnar hér į landi hingaš til.

Ég vara eindregiš viš žvķ aš fara meš einhverja glżju ķ augunum undir verndarvęng stofnunar eins og žessarar.  Sumir viršast vilja gera žaš į žeim forsendum aš ķslenskir rįšamenn séu spilltir, óhęfir og vonlausir.  Žaš mį vel vera aš svo sé, en ef viš erum svo rįšalaus hér heima aš geta ekki rįšiš viš litlar samtryggingarklķkur eins og stjórnmįlaflokkana og višskiptagengin žį er alveg öruggt aš viš höfum engin rįš gegn klķkuskapnum ķ IMF - eša ESB ef žvķ vęri aš skipta.  Hugmyndafręšin sem hrynur žessa dagana er ekki upprunnin į Ķslandi.

Śthżsing (out-sourcing) į stjórn rķkisins er versta mögulega leiš til žess aš vinna gegn spillingu heimafyrir.  Hśn er ekki rįš heldur uppgjöf.  Viš eigum nóg af góšu fólki og viš fįum ekki višrįšanlegri spillingu en žį sem kann aš rķkja į Ķslandi ķ dag.  Viš žurfum bara aš standa saman almenningur og gera eitthvaš ķ mįlunum.  Til er ég.


mbl.is Vill fį ašstoš Alžjóša gjaldeyrissjóšsins
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Višskipta- og fjįrfestingabankar

Hreišar Mįr og fleiri tala nś um aš Glitnir hafi haft lķtiš hlutfall af innlįnum ķ starfsemi sinni og žaš hafi veriš veikleiki žeirra mišaš viš hina stóru bankana.

Talaš hefur veriš um aš skilja aš fjįrfestingabankastarfsemi og višskiptabankastarfsemi rétt eins og gert var eftir kreppuna 1930 ķ Bandarķkjunum.  Geir Haarde hefur sagt aš įstandiš ķ žar sżni einmitt fram į aš slķkur ašskilnašur sé slęmur.  Įstęšan sé sś aš žannig standi fjįrfestingabankarnir veikari žvķ žeir hafi ekki žaš jafna tekjustreymi sem višskiptabankarnir hafa.

Žetta hljómar allt mjög sennilegt, ž.e.a.s. žaš er mjög sennilegt aš banki sem hefur digra sjóši af sparnaši landsmanna til umrįša geti tekiš įföllum ķ įhęttustarfsemi sinni betur en banki sem hefur engan slķkan grunn.

En žį er spurningin sś hvort ekki beri aš meta žessa virkni sparifjįrins sparifjįreigendum til tekna en ekki einungis žeim įhęttusęknu?  Er žaš gert?  Yrši raunsannur kostnašur viš įhęttustarfsemi ekki betur ljós meš ašskilnaši į žessu tvennu?  Žį į ég viš aš ef žetta er ašskiliš žį žżšir žaš ekki aš fjįrfestingabankar geti ekki tekiš spariféš į langtķmalįnum af višskiptabanka og nżtt skynsamlega viš įhęttustżringu sinnar starfsemi.  Munurinn vęri bara sį aš žannig vęri gildi žess fyrir įhęttustarfsemina metiš aš veršleikum.  Langtķmalįnin vęru veitt į markaši žar sem margir ašilar kęmu aš bęši framboši og eftirspurn.   Žetta vęri einnig hreinlegra aš žvķ leyti aš žį vęri višskiptabankinn hagsmunagęsluašili sparifjįreigenda mešan fjįrfestingabankinn vęri hagsmunagęsluašili žeirra sem taka vildu meiri įhęttu meš sķna fjįrmuni.  Gallinn er samt aušvitaš sį aš fyrirtęki hafa alltaf hęrri Herra en višskiptavinina, ž.e.a.s. eigendurna, en mišaš viš aš samkeppni rķki žį ęttu sparifjįreigendur aš sjį virši žeirra žolinmóša fjįrmagns metiš aš veršleikum ķ hęrri vöxtum heldur en žegar bankar geta haft žį tryggingu sem žetta er įhęttustarfsemi žeirra sér aš kostnašarlausu en žó gripiš hennar til ef eitthvaš bjįtar į.  Žaš er žaš sem orš Hreišars Mįs og Geirs Haarde raunverulega žżša, ekki satt?

Ķ fljótu bragši sżnist mér aš žetta gęti veriš bót į nśverandi kerfi.  Vissulega ekki róttęk, en įgętis byrjun.


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband